Hoogbegaafd boek: welk boek past bij jouw vraag?
Een hoogbegaafd boek kies je het best op basis van je eigen situatie: lees je het voor jezelf als volwassene, voor je kind of voor je werk als leerkracht of hulpverlener? Er zijn veel titels over hoogbegaafdheid en ze richten zich op heel verschillende lezers. Wie begint met een boek dat bij de verkeerde doelgroep hoort, haakt vaak af of herkent zich niet in het verhaal.
Die zoektocht begint meestal met een vraag: herken ik mezelf hierin, of mijn kind? Een boek kan daarbij helpen om woorden te vinden voor wat je opvalt. Het is geen vervanging van een onderzoek door een psycholoog, en een boek kan nooit vaststellen of iemand hoogbegaafd is. Hieronder lees je waar je op let bij het kiezen van een boek over hoogbegaafdheid, welke titels in Nederland en Vlaanderen veel genoemd worden en hoe je een boek combineert met andere stappen.
Eerst bepalen: voor wie is het boek?
Het belangrijkste onderscheid is de doelgroep. Een boek over hoogbegaafdheid voor een volwassene gaat over andere vragen dan een boek voor ouders. Dat verschil bepaalt of je iets aan de inhoud hebt.
| Jouw situatie | Waar het boek over moet gaan | Voorbeeld van een titel |
|---|---|---|
| Je vraagt je als volwassene af of het over jou gaat | Herkenning, werk, relaties, gevoeligheid | Meer dan intelligent (Tessa Kieboom en Kathleen Venderickx) |
| Je zoekt een boek voor jezelf over de kwetsbare kant | Vermoeidheid, onbegrip, zoeken naar je plek | Te intelligent om gelukkig te zijn? (Jeanne Siaud-Facchin) |
| Je bent ouder en zoekt een hoogbegaafd kind boek | Signalen, opvoeding, school | Hoogbegaafd: Als je kind (g)een Einstein is (Tessa Kieboom) |
| Je werkt met kinderen of jongeren | Uitleg over hoogbegaafdheid en wat in de praktijk werkt | Wat echt werkt bij kinderen die hoogbegaafd zijn |
Let ook op het jaar van uitgave en op wat een schrijver als bron gebruikt. Hoogbegaafdheid wordt in Nederland vaak omschreven als een IQ vanaf 130, maar volgens de Nederlandse Wikipedia gebruiken sommige tests hogere grenzen, bijvoorbeeld 136, 140 of 142. Een goed boek vertelt dat eerlijk en laat het niet bij één getal.
Hoogbegaafd boek voor volwassenen
Voor volwassenen zijn vooral boeken zinvol die herkenning geven zonder je een etiket op te plakken. Vaak lees je zo'n boek op een moment dat je iets merkt: je verveelt je snel op het werk, voelt je anders dan collega's of raakt overprikkeld.
Meer dan intelligent van Tessa Kieboom en Kathleen Venderickx wordt veel genoemd. De ondertitel noemt de vele gezichten van hoogbegaafdheid bij jongeren en volwassenen, dus het is breed opgezet. Het boek van Jeanne Siaud-Facchin, Te intelligent om gelukkig te zijn?, richt zich op volwassenen die vermoeden dat hun kwetsbaarheid met hoogbegaafdheid te maken heeft. Of een boek bij je past, merk je pas bij het lezen. Lees dus eerst een fragment of de inhoudsopgave voordat je koopt.
Wil je een stap terug doen naar de achtergrond, dan is het Delphi-onderzoek van 2006 en 2007 een bekende bron. Dat onderzoek onder deskundigen die met hoogbegaafde volwassenen werken, wordt in de Nederlandse Wikipedia beschreven, met als bron Hoogbegaafd. Dat zie je zó! (2008), onder redactie van Maud Kooijman-van Thiel. Het beschrijft hoogbegaafden niet met alleen een score, maar als snelle denkers die complexe zaken aankunnen.
Een boek over kenmerken kan je ook doen denken aan een IQ-test. Hoe dat zit en wat een test wel en niet kan aantonen, lees je hier:
Hoogbegaafd kind boek: voor ouders
Een hoogbegaafd kind boek is bedoeld voor ouders die willen begrijpen wat ze zien, niet om hun kind te testen. Als ouder merk je bijvoorbeeld dat je kind veel vragen stelt, zich op school verveelt of heftig reageert op onrecht. Een boek kan dan helpen om patronen te herkennen en gesprekken thuis beter te voeren.
Veelgenoemde titels zijn:
- Hoogbegaafd: Als je kind (g)een Einstein is van Tessa Kieboom, een basisboek over wat hoogbegaafdheid precies is en hoe je ermee omgaat.
- Wat echt werkt bij kinderen die hoogbegaafd zijn, een praktisch boek dat uitlegt wat hoogbegaafdheid is en welke mythes en vooroordelen erover bestaan.
- Mijn hoogbegaafde kind & ik van Suzanne Buis, met interviews met ouders en tips van deskundigen.
Let op: tips in zulke boeken zijn algemeen. Elk kind is anders, en een signaal in een lijstje is geen bewijs. Twijfel je echt, dan is een gesprek met de school of een psycholoog een betere volgende stap dan nog een boek erbij. Over de herkenbare signalen op een rij lees je meer in het artikel hieronder.
Klaar om je IQ te ontdekken?
Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.
Een goed boek over hoogbegaafdheid herkennen
Een goed boek onderscheidt zich doordat het nuanceert, bronnen noemt en niet belooft dat jij of je kind na het lezen een duidelijk antwoord heeft. Gebruik de volgende punten als snelle controle, in de winkel of online.
- Wordt hoogbegaafdheid breed beschreven? Een IQ-grens is een startpunt. Een bredere beschrijving omvat ook denkstijl, gevoeligheid, creativiteit en doorzettingsvermogen.
- Staat er een bron bij beweringen? Percentages, onderzoeken en namen van onderzoekers horen herleidbaar te zijn.
- Wordt er niet gediagnosticeerd? Een boek met een zelftest kan een gesprek openen, maar stelt niets vast.
- Is er ruimte voor andere verklaringen? Vermoeidheid, concentratieproblemen of faalangst hebben ook andere oorzaken. ADHD en autisme kunnen er ook mee samenhangen.
- Is de toon geruststellend? Een goed boek maakt je niet bang dat je iets mist of tekortschiet.
Balans, een oudervereniging, schrijft dat hoogbegaafdheid meer is dan een hoge cognitieve intelligentie en dat testresultaten niet het hele verhaal vertellen. Dat is ook een goede maatstaf voor een boek: het hoort ruimte te laten voor het persoonlijke verhaal.
Wat doe je ná het lezen?
Een boek geeft herkenning, maar geen zekerheid. Wie na het lezen nog steeds benieuwd is, kan drie dingen doen.
- Een indicatie krijgen via een online test. Op iq-test-official.site kun je een test van 30 vragen doen, verdeeld over vier redeneervaardigheden. Deelname is gratis, het uitgebreide rapport is betaald. Dit is een eerste indicatie en geen officiële uitslag.
- Contact opnemen met een psycholoog. Een officiële vaststelling gebeurt met een individueel afgenomen test. Balans raadt aan om iemand te kiezen die gespecialiseerd is in hoogbegaafdheid, bijvoorbeeld via het kwaliteitsregister hoogbegaafdheid.
- Praten met lotgenoten. Vertel anderen wat je herkent. Dat geeft vaak meer dan nog een boek.
Samenvatting
Kies je boek op doelgroep: volwassene, ouder of professional. Let op bronnen en nuance, en gebruik een boek als eerste stap en niet als eindoordeel.
Veelgestelde vragen
Q: Welk hoogbegaafd boek is het beste om mee te beginnen?
A: Dat hangt af van je situatie, niet van één winnaar. Een volwassene begint vaak met een breed boek zoals Meer dan intelligent. Een ouder kiest eerder een boek over opvoeding. Lees eerst een fragment voordat je koopt.
Q: Is er een goed hoogbegaafd kind boek voor ouders?
A: Ja, er zijn meerdere titels voor ouders, bijvoorbeeld Hoogbegaafd: Als je kind (g)een Einstein is van Tessa Kieboom. Zulke boeken geven herkenning en praktische tips. Ze zijn geen vervanging voor een gesprek met school of een psycholoog.
Q: Kan een boek over hoogbegaafdheid vaststellen of ik hoogbegaafd ben?
A: Nee, alleen een individueel afgenomen IQ-test bij een bevoegd psycholoog stelt dat vast. Een boek of een online test geeft hooguit een indicatie en helpt je bepalen of een vervolgstap zinvol is.
Q: Vanaf welk IQ is iemand hoogbegaafd?
A: Meestal wordt een IQ van 130 of hoger genoemd, ongeveer de bovenste 2,5% van de bevolking. Sommige tests gebruiken hogere grenzen, en bij een goede vaststelling kijken psychologen ook naar het hele profiel.
Referenties
Klaar om je IQ te ontdekken?
Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.
