Knowledge•

IQ van 68: wat betekent deze score echt?

IQ van 68: wat betekent deze score echt?
#een iq van 68#iq 68#iq van 68#iq 68 79#iq 68 81

Een IQ van 68 ligt 32 punten onder het gemiddelde van 100 en dus ruim twee standaarddeviaties eronder. Op een schaal met een standaarddeviatie van 15 komt dat uit op het 2e percentiel, grofweg 1,6% van de mensen: ongeveer 1 op de 60 scoort lager. Dat is een berekening op basis van de normaalverdeling, geen meting van jou of van iemand anders. Wie dit getal in een rapport, in een testuitslag of in de uitslag van een online test tegenkomt, heeft meestal vooral één vraag: wat zegt dit nu eigenlijk over iemand?

Het eerlijke antwoord is: minder dan je denkt, en zeker niet alles. Een los cijfer is een momentopname van één test op één dag. Of er sprake is van een beperking, wordt in Nederland niet alleen aan het IQ afgelezen. In dit artikel lees je waar 68 precies ligt, hoe het zich verhoudt tot scores als 79 en 81, welke rol aanpassingsvaardigheden spelen en wat je kunt doen als je twijfelt aan een uitslag.

IQ-score betekenis: wat je testresultaat echt zegt
Related
IQ-score betekenis: wat je testresultaat echt zegt
Een IQ-score van 100 is het gemiddelde; 68% van de mensen scoort tussen 85 en 115. Uitleg over percentielen, classificatietabel en wat een hoge of lage score betekent.

Waar ligt een IQ van 68 op de schaal?

Vrijwel alle moderne IQ-tests gebruiken een schaal met een gemiddelde van 100 en een standaarddeviatie van 15. Een score van 68 ligt dan 2,13 standaarddeviaties onder het gemiddelde. Met de normaalverdeling als rekenmodel levert dat de volgende plaatsbepaling op, zoals berekend voor deze pagina:

IQ-scoreAfstand tot gemiddeldePercentiel, afgerondOngeveer 1 op de
682,13 SD eronder2e60
702,0 SD eronder2e44
791,4 SD eronder8e12
811,27 SD eronder10e10
851,0 SD eronder16e6
100gemiddelde50e2

Twee dingen vallen op. Ten eerste ligt 68 maar net onder de grens van 70, een getal dat in de praktijk vaak als omslagpunt wordt genoemd. Ten tweede zijn de verschillen tussen 68, 70 en 79 in de praktijk klein: elke test heeft een meetmarge, en een uitslag van 68 kan bij een tweede afname op 66 of op 73 uitkomen zonder dat er iets veranderd is. Wie 68 leest als een harde scheidslijn ten opzichte van 70, leest meer in het getal dan het kan dragen.

Let er ook op dat de classificatie per test iets kan verschillen. De indeling in categorieën, zoals gemiddeld, benedengemiddeld, grensgebied en verstandelijke beperking, staat uitgebreid in de gids over de betekenis van IQ-scores, waarvan deze pagina een verdieping is.

IQ 68 tot 79 en 68 tot 81: wat zit daartussen?

Veel mensen zoeken niet op één getal, maar op een bereik: wat is het verschil tussen een IQ van 68 en een IQ van 79, of tussen 68 en 81? Het korte antwoord: 11 tot 13 punten, ofwel minder dan één standaarddeviatie. Dat is een duidelijk verschil in positie, maar geen sprong tussen twee compleet andere groepen mensen.

Het Landelijk Kenniscentrum LVB beschrijft dat mensen met een lichte verstandelijke beperking vaak een IQ tussen de 50 en 70 hebben, en dat mensen met een IQ tussen de 70 en 85 eigenlijk zwakbegaafd zijn. Het woord vaak is hier belangrijk: het gaat om een typisch bereik, niet om een strakke grens. Het Trimbos-instituut vermeldt, met verwijzing naar het kenniscentrum, dat 15,6% van de Nederlandse bevolking een IQ tussen 50 en 85 heeft. Niet iedereen in die groep heeft een LVB.

In grove lijnen ziet het er zo uit:

  1. IQ rond 68: op het randje van het bereik dat vaak met een lichte verstandelijke beperking wordt geassocieerd. De uitslag is een aanleiding om naar het functioneren in het dagelijks leven te kijken, geen conclusie op zichzelf.
  2. IQ 70 tot 79: het grensgebied. Veel mensen redden zich prima, sommigen hebben extra ondersteuning nodig bij bijvoorbeeld administratie of werk.
  3. IQ 80 tot 85: benedengemiddeld, tegen de ondergrens van het gemiddelde aan. Een IQ van 81 valt daarmee onder de definitie van zwakbegaafdheid die in Nederland vaak wordt gebruikt, maar ook dat zegt niets over iemands mogelijkheden zonder context.

Dit is een vereenvoudigde indeling om je te oriënteren. Welke naam bij welke score hoort, verschilt per instantie en per test, en een professional kijkt altijd naar meer dan het getal.

Klaar om je IQ te ontdekken?

Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.

Start de IQ-test

Is een IQ van 68 een verstandelijke beperking?

Niet automatisch. Het Landelijk Kenniscentrum LVB legt uit dat volgens de DSM-5-TR voor een verstandelijke beperking twee dingen nodig zijn: aanzienlijke beperkingen in het intellectuele functioneren én beperkingen in het adaptieve functioneren. Daarnaast moeten de beperkingen zijn begonnen in de ontwikkelingsperiode. Een IQ-score alleen is dus niet voldoende om een diagnose te stellen.

Adaptief functioneren gaat over de mate waarin iemand zich kan aanpassen aan de omstandigheden. Het kenniscentrum onderscheidt drie gebieden:

  • Conceptuele vaardigheden: lezen, schrijven en rekenen
  • Sociale vaardigheden: communiceren en sociale problemen oplossen
  • Praktische vaardigheden: persoonlijke verzorging en het gebruik van openbaar vervoer

Tegenwoordig ligt de nadruk dus minder op het IQ-cijfer en meer op wat iemand in het dagelijks leven kan en waar hulp nodig is. Dat verklaart waarom twee mensen met dezelfde score van 68 een heel verschillend ondersteuningsprofiel kunnen hebben. Het kenniscentrum wijst er verder op dat stress of trauma het functioneren tijdelijk kan verlagen, en dat adaptieve vragenlijsten met de nodige voorzichtigheid gebruikt moeten worden.

Een diagnose stellen is werk voor een gz-psycholoog of orthopedagoog met een gevalideerde test en een brede intake. Een online test, ook een goede, kan dat niet vervangen.

Hoe betrouwbaar is een uitslag van 68?

Een enkele uitslag is een schatting met een foutmarge. Vermoeidheid, spanning, concentratie, de taal waarin de test wordt afgenomen en eerdere ervaring met vraagtypes beïnvloeden het resultaat. Bij scores ver van het gemiddelde, zoals 68, is een test bovendien doorgaans minder nauwkeurig, omdat er minder mensen in de normgroep zitten om de score mee te vergelijken.

Wie via een online test op 68 uitkomt, doet er daarom goed aan deze stappen te volgen:

  1. Kijk naar de omstandigheden. Was je moe, afgeleid of gestrest? Dan zegt de uitslag weinig over je gewone niveau.
  2. Vergelijk met meer informatie. Hoe gaat het op school, werk en thuis? Waar loop je tegenaan?
  3. Zie de uitslag als indicatie. Een online test is een screening, geen officieel onderzoek.
  4. Bespreek twijfel met een professional. Een huisarts kan doorverwijzen naar een psycholoog of een instelling voor psychologisch onderzoek.

Meer over wat een betrouwbare test kenmerkt, lees je hier:

Betrouwbare IQ-test: waar kun je die vinden?
Related
Betrouwbare IQ-test: waar kun je die vinden?
Een betrouwbare iq-test herken je aan een genormeerde vragenset en consistente scores bij herhaling; de meeste gratis online tests halen dat niveau niet, maar sommige komen dichtbij.

Een score zegt bovendien niets over creativiteit, doorzettingsvermogen, vriendelijkheid of wat iemand nog kan leren. Het zegt ook niets over iemands waarde.

Wat kun je met een IQ van 68 in de praktijk?

Het korte antwoord is: dat hangt af van de persoon, van de omgeving en van de ondersteuning. Het Trimbos-instituut geeft aan dat het IQ in Nederland niet standaard wordt gemeten en geregistreerd, en dat er weinig ervaring is met instrumenten om adaptieve vaardigheden te meten. Daardoor weten we ook niet precies hoeveel mensen in deze groep vallen. Wat wel duidelijk is: zorg en ondersteuning worden in de praktijk gekoppeld aan wat iemand nodig heeft, niet alleen aan een getal.

Praktische punten die vaak spelen:

  • Duidelijke communicatie: korte zinnen, concrete voorbeelden en genoeg tijd om iets te oefenen helpen veel mensen vooruit.
  • Hulp bij complexe zaken: denk aan geldzaken, formulieren en afspraken met instanties.
  • Passend werk of onderwijs: met begeleiding kunnen veel mensen een zinvolle plek vinden.
  • Steun van de omgeving: familie, werkgever of begeleider kan veel verschil maken.

Dit is algemene informatie, geen advies voor een individuele situatie. Wie zich zorgen maakt over zichzelf of een naaste, kan het beste contact opnemen met de huisarts of de gemeente.

Een score rond 68 betekent bovendien niet dat iemand niet kan leren. Een IQ-test meet een bepaald soort redeneren op een bepaald moment. Wie wil weten hoe de eigen score zich verhoudt tot andere uitslagen, kan ook lezen wat een hoog of laag IQ eigenlijk inhoudt:

Wat is een hoog of laag IQ?
Related
Wat is een hoog of laag IQ?
Een hoog IQ begint doorgaans bij 120, een laag IQ ligt onder 80; de grens voor hoogbegaafdheid is 130. Uitleg met classificatietabel en wat de scores in de praktijk betekenen.

Klaar om je IQ te ontdekken?

Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.

Start de IQ-test

Veelgestelde vragen

Q: Wat betekent een IQ van 68?

A: Een IQ van 68 ligt ruim twee standaarddeviaties onder het gemiddelde van 100, rond het 2e percentiel. Dat betekent dat ongeveer 1 op de 60 mensen lager scoort, uitgaande van de normaalverdeling. Het is een positie ten opzichte van anderen, geen oordeel over iemands totale mogelijkheden.

Q: Is een IQ van 68 een lichte verstandelijke beperking?

A: Niet op basis van het getal alleen. Het Landelijk Kenniscentrum LVB noemt een IQ tussen 50 en 70 als bereik dat vaak bij een LVB hoort, maar voor een diagnose moeten ook de adaptieve vaardigheden beperkt zijn en moet de beperking in de ontwikkelingsperiode zijn begonnen. Alleen een bevoegd psycholoog kan dit vaststellen.

Q: Wat is het verschil tussen IQ 68 en IQ 79?

A: Het verschil is 11 punten, minder dan één standaarddeviatie. Een 79 ligt rond het 8e percentiel en valt in het grensgebied, een 68 ligt rond het 2e. Door de meetmarge van een test kunnen twee uitslagen die zo dicht bij elkaar liggen elkaar overlappen.

Q: Valt een IQ van 81 onder zwakbegaafd?

A: Ja, in de gangbare Nederlandse omschrijving van 70 tot 85 wel. Het Landelijk Kenniscentrum LVB gebruikt dat bereik. Zwakbegaafd is geen diagnose met een vaste definitie en zegt weinig zonder naar het dagelijks functioneren te kijken.

Q: Kan ik op basis van een online test weten of mijn IQ 68 is?

A: Nee, een online test geeft een indicatie en geen vaststelling. Voor een officiële uitslag is een afname door een bevoegd psycholoog met een gevalideerd instrument nodig. Bij twijfel kun je met je huisarts bespreken welke stappen passend zijn.


Referenties

Klaar om je IQ te ontdekken?

Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.

Start de IQ-test