IQ-score bovengemiddeld: wat is een hoog gemiddeld IQ?
Je hebt een IQ-uitslag voor je en er staat een woord bij: gemiddeld, hoog gemiddeld, laag gemiddeld, bovengemiddeld. Wat zegt dat nu eigenlijk? Een hoog gemiddeld IQ ligt volgens de Wechsler-indeling tussen 110 en 119, een laag gemiddeld IQ tussen 80 en 89, en alles daartussen, 90 tot en met 109, heet gewoon gemiddeld. Dat is de indeling van de WAIS-IV, die in psychologische rapporten veel wordt gebruikt.
Het lastige is dat die woorden geen vaste wet zijn. Het ene rapport zegt "bovengemiddeld", het andere "hoog gemiddeld", en de grenzen verschillen per bron. Hieronder zie je welke labels er in omloop zijn, hoeveel mensen er ongeveer in elk bereik zitten en hoe je een uitslag leest zonder er te veel in te zien.
Welke IQ-score is bovengemiddeld en welke hoog gemiddeld?
Hoog gemiddeld en bovengemiddeld wijzen in de praktijk op hetzelfde gebied: een score net boven het midden van de schaal. Het verschil zit vooral in de bron. De meeste gangbare IQ-tests gaan uit van een gemiddelde van 100 en een standaarddeviatie van 15. De labels die daarbij horen, verschillen per auteur en per land.
| Bron | Bereik | Label |
|---|---|---|
| Wechsler, WAIS-IV | 130 en hoger | Zeer superieur |
| Wechsler, WAIS-IV | 120 tot 129 | Superieur |
| Wechsler, WAIS-IV | 110 tot 119 | Hoog gemiddeld |
| Wechsler, WAIS-IV | 90 tot 109 | Gemiddeld |
| Wechsler, WAIS-IV | 80 tot 89 | Laag gemiddeld |
| Wechsler, WAIS-IV | 70 tot 79 | Grensgebied |
| Wechsler, WAIS-IV | 69 en lager | Extreem laag |
| Nederlandse Wikipedia | 115 tot 120 | Bovengemiddeld |
| Nederlandse Wikipedia | 85 tot 115 | Gemiddeld |
| Nederlandse Wikipedia | 70 tot 85 | Benedengemiddeld of zwakbegaafd |
Je ziet dat de Nederlandse indeling het gemiddelde ruimer neemt, van 85 tot 115. Een score van 112 is dan nog gewoon gemiddeld, terwijl Wechsler hem al hoog gemiddeld noemt. Geen van beide is fout. Het zijn twee manieren om dezelfde klokvormige verdeling in vakjes te knippen.
Kijk dus altijd welke indeling er onder je uitslag staat. Bij een rapport van een psycholoog is dat meestal de Wechsler-indeling. Bij een online test staat het soms niet eens vermeld, en dan is het verstandig om alleen naar het getal en de bijbehorende uitleg te kijken.
Hoeveel mensen hebben een hoog gemiddeld of laag gemiddeld IQ?
Ongeveer twee op de drie mensen scoren tussen 85 en 115, en een score van 110 hoort bij ruwweg het 75e percentiel. Dat volgt uit de normaalverdeling met gemiddelde 100 en standaarddeviatie 15. De percentielen hieronder zijn afgeronde schattingen uit die verdeling, geen telling van een specifieke groep.
| IQ-score | Percentiel (ongeveer) | Wat het betekent |
|---|---|---|
| 80 | 9e | ongeveer 9 op de 100 mensen scoren lager |
| 90 | 25e | de ondergrens van het gemiddelde bereik |
| 100 | 50e | precies het midden |
| 110 | 75e | de ondergrens van hoog gemiddeld |
| 115 | 84e | één standaarddeviatie boven het gemiddelde |
| 120 | 91e | de grens met superieur |
Een hoog gemiddeld IQ van 110 tot 119 komt dus neer op ongeveer het 75e tot 90e percentiel. Een laag gemiddeld IQ van 80 tot 89 zit ongeveer tussen het 9e en het 23e percentiel. Beide groepen zijn groot. In een klas van dertig leerlingen zitten er van beide soorten meerdere.
Tien punten verschil in het midden betekent veel meer plaatsen op de ranglijst dan tien punten verschil aan de uiteinden. Rond 100 tot 110 zitten veel mensen dicht op elkaar. Daarom is het verschil tussen 108 en 112 in het dagelijks leven vrijwel onmerkbaar, hoe verschillend de labels ook klinken.
Klaar om je IQ te ontdekken?
Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.
Wat betekent een laag gemiddeld IQ of "laag tot laag gemiddeld"?
Een laag gemiddeld IQ van 80 tot 89 valt nog onder de brede normale spreiding en is geen beperking. Het is een beschrijving van waar een testscore op de schaal landt, niet van wat iemand kan of wordt. Wie in een rapport "laag tot laag gemiddeld" leest, ziet meestal een omschrijving van een of meer onderdelen: bijvoorbeeld werkgeheugen of verwerkingssnelheid die lager uitvalt dan het redeneren.
Zulke formuleringen komen vooral voor bij subtests en indexscores. Een totaal-IQ kan gemiddeld zijn terwijl één onderdeel laag gemiddeld scoort. Dat is heel gewoon, omdat bijna niemand op alle onderdelen exact hetzelfde presteert. Een profiel met hoge en lage pieken laat je het best uitleggen door de psycholoog die de test heeft afgenomen.
Een paar dingen om bij zo'n uitslag in gedachten te houden:
- Een score is een schatting. Door vermoeidheid, spanning of een slechte nacht kan een uitkomst enkele punten naar boven of beneden afwijken.
- Het label hangt aan de test. Dezelfde persoon kan op een andere test, met een andere normgroep, een paar punten anders scoren.
- Het getal is niet het hele verhaal. Motivatie, interesse, leerstrategie en ondersteuning bepalen veel meer van wat iemand bereikt dan een paar IQ-punten.
- Lager dan 85 is een ander gesprek. In Nederland wordt het bereik van 70 tot 85 wel zwakbegaafd genoemd. Het Landelijk Kenniscentrum LVB schrijft dat mensen met een IQ van 70 tot 85 en (ernstige) aanvullende problemen ook gebruik kunnen maken van zorg voor mensen met een LVB, omdat die zorg vaak de beste ondersteuning biedt. Dat gaat dus over de zorgvraag, niet over het getal alleen.
Kun je met een online IQ-test zien of je hoog gemiddeld scoort?
Een online test geeft een indicatie van waar je ongeveer staat, geen officiële classificatie. De IQ-test op iq-test-official.site duurt ongeveer 5 minuten en bestrijkt vijf cognitieve domeinen: logica en rekenen, visueel-ruimtelijk, taalbegrip, kortetermijngeheugen en informatieverwerking. Zo'n test is bedoeld om een eerste beeld te krijgen, bijvoorbeeld of je ruwweg rond het midden zit, wat erboven of wat eronder.
Een paar verschillen met een afname bij een psycholoog:
| Online test | Afname door psycholoog | |
|---|---|---|
| Duur | enkele minuten tot een half uur | meestal ruim een uur tot enkele uren |
| Omstandigheden | thuis, zelf in te plannen | gestandaardiseerd, met begeleiding |
| Uitslag | indicatie | officieel rapport met betrouwbaarheidsmarge |
| Geschikt voor een indicatie of diagnose | nee | ja |
Vind je het interessant om te weten of je in het hoog gemiddelde bereik valt, dan is een online test een prima eerste stap. Voor alles waar een officieel papier voor nodig is, zoals een onderwijsindicatie, een zorgaanvraag of een toelatingsprocedure, heb je een gevalideerde afname nodig.
Scoor je in de buurt van een grens, bijvoorbeeld 109 of 110, trek dan geen harde conclusie. Door de meetmarge kun je met zo'n uitslag evengoed aan de ene als aan de andere kant van de grens zitten. Wil je meer houvast, maak de test dan na een tijdje nog eens en kijk of het beeld hetzelfde blijft.
Waarom hoog gemiddeld niet "bijna hoogbegaafd" is
Hoog gemiddeld is een eigen categorie en geen voorportaal van hoogbegaafdheid. Bij de Wechsler-indeling zit er een volledig label tussen: superieur, van 120 tot 129. Pas vanaf 130 spreekt de indeling van zeer superieur, en dat is ook de grens die in Nederland veel wordt aangehouden voor hoogbegaafdheid, al zeggen deskundigen dat het getal alleen niet volstaat.
Wie 115 of 118 haalt, is dus niet bijna hoogbegaafd en ook niet iets minder slim. Het is een gewone plek op de schaal: bij 115 scoort ongeveer één op de zes mensen hoger. Wat je ermee doet, hangt van je eigen doelen en je omgeving af.
Veelgestelde vragen
Q: Wat is een hoog gemiddeld IQ?
A: Een hoog gemiddeld IQ ligt volgens de Wechsler-indeling tussen 110 en 119. Dat komt neer op ongeveer het 75e tot 90e percentiel van de bevolking.
Q: Wat is een bovengemiddelde IQ-score?
A: Dat hangt van de bron af. Wechsler spreekt van hoog gemiddeld bij 110 tot 119. De Nederlandse Wikipedia noemt 115 tot 120 bovengemiddeld en rekent alles van 85 tot 115 tot het gemiddelde.
Q: Wat betekent een laag gemiddeld IQ?
A: Een laag gemiddeld IQ ligt tussen 80 en 89 en valt binnen de normale spreiding. Het is geen verstandelijke beperking en zegt niets over wat iemand kan bereiken. Een label hoort bij één test op één moment.
Q: Wat betekent laag tot laag gemiddeld in een rapport?
A: Het beschrijft meestal een of meer onderdelen van een test, niet de hele persoon. Een totaalscore kan gemiddeld zijn terwijl bijvoorbeeld het werkgeheugen lager uitvalt. Bespreek zo'n profiel met de psycholoog die het rapport heeft geschreven.
Q: Kan een online IQ-test vaststellen dat ik hoog gemiddeld scoor?
A: Nee, een online test geeft een indicatie en geen officiële uitslag. Voor een onderwijsindicatie, zorgaanvraag of andere officiële doelen is een afname door een bevoegd psycholoog met een gevalideerde test nodig.
Referenties
Klaar om je IQ te ontdekken?
Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.
