Knowledge•

Gemiddeld IQ per leeftijd: waarom het altijd 100 blijft

Gemiddeld IQ per leeftijd: waarom het altijd 100 blijft
#gemiddeld iq per leeftijd#average iq score by age#average iq score by age and gender#iq scores by age#iq score average by age

Het gemiddelde IQ per leeftijd is op elke leeftijd 100, met een standaarddeviatie van 15 punten. Dat geldt voor een achtjarige, een veertigjarige en een zeventigjarige, en het geldt ook voor de combinatie van leeftijd en geslacht. Wie op zoek is naar een tabel met "IQ 105 op je twintigste, 98 op je zestigste", zoekt iets wat in een goed gestandaardiseerde IQ-test niet bestaat. De score zegt namelijk hoe je presteert ten opzichte van mensen van jouw eigen leeftijd, niet hoe je presteert ten opzichte van iedereen.

Dat roept direct een vervolgvraag op: als het gemiddelde altijd 100 is, verandert er dan helemaal niets met de jaren? Jawel, maar het zit onder de oppervlakte. Hieronder lees je waarom IQ per leeftijd wordt genormeerd, welke cognitieve vaardigheden wel stijgen of dalen, wat dat betekent voor mannen en vrouwen, en hoe je een score van een kind of een oudere goed leest. Cijfers komen uit de bronnen onderaan; wat we niet kunnen onderbouwen, laten we weg.

Gemiddeld IQ: Score, Verdeling en Verschillen per Groep
Related
Gemiddeld IQ: Score, Verdeling en Verschillen per Groep
Een gemiddeld IQ is 100, met een standaarddeviatie van 15 punten. Uitleg over de normaalverdeling, en hoe het gemiddelde verschilt per leeftijd, opleidingsniveau en geslacht.

Waarom is het gemiddelde IQ op elke leeftijd 100?

Omdat een IQ-score een positie is binnen een leeftijdsgroep, geen absolute meting. Moderne IQ-tests zijn gestandaardiseerd op grote normgroepen. Zo'n normgroep bestaat uit mensen van ongeveer dezelfde leeftijd. De ruwe score die in die groep precies in het midden ligt, wordt vastgezet op 100. Scores daarboven of daaronder worden uitgedrukt in standaarddeviaties van 15 punten (zie ook de Nederlandse Wikipedia over het intelligentiequotiënt).

Vroeger werkte dat anders. De oorspronkelijke formule deelde de mentale leeftijd door de chronologische leeftijd en vermenigvuldigde dat met 100. Voor kinderen leverde dat bruikbare getallen op, maar voor volwassenen werkt het niet, omdat het denkvermogen rond het achttiende jaar niet meer op dezelfde manier groeit. Daarom is overgestapt op het deviatie-IQ: je wordt vergeleken met je leeftijdsgenoten, en het gemiddelde van die groep is per definitie 100.

LeeftijdsgroepWordt vergeleken metGemiddelde IQ in de normgroepStandaarddeviatie
Kind van 8Andere kinderen van rond de 810015
Tiener van 16Andere tieners van rond de 1610015
Volwassene van 40Volwassenen in een vergelijkbare leeftijdscategorie10015
Persoon van 70Mensen van rond de 7010015

Een belangrijk gevolg: een IQ van 100 op je achtste en een IQ van 100 op je veertigste betekenen allebei "precies gemiddeld voor mijn leeftijd". Het zijn geen gelijke prestaties in absolute zin. Een veertigjarige lost gemiddeld veel meer en moeilijkere opgaven op dan een achtjarige, maar ten opzichte van de eigen leeftijdsgroep scoren ze hetzelfde. Daarom vind je ook geen betrouwbare officiële ranglijst van "gemiddeld IQ per leeftijd" met uiteenlopende getallen: die zou alleen iets zeggen als alle leeftijden met dezelfde norm waren gemeten.

Eén kanttekening die je bij elke score moet onthouden: een IQ-uitslag is geen exact getal. Wie dezelfde persoon opnieuw test, kan een paar punten verschil zien, en daarom worden resultaten vaak als bandbreedte gerapporteerd in plaats van als één punt.

Wat verandert er wel met de leeftijd?

Het niveau van je IQ-label verschuift niet, maar het profiel van je vaardigheden wel. Onderzoek van Hartshorne en Germine, gepubliceerd in Psychological Science in 2015 en gebaseerd op bijna 50.000 deelnemers die online meededen, laat zien dat verschillende cognitieve vaardigheden op verschillende leeftijden hun hoogtepunt bereiken. Een enkele leeftijd waarop je het slimst bent, bestaat dus niet.

VaardigheidWanneer volgens dit onderzoek het hoogtepunt ligt
VerwerkingssnelheidRond 18 tot 19 jaar, daarna een geleidelijke daling
KortetermijngeheugenTot ongeveer 25 jaar stijgend, daarna enkele jaren stabiel, met een daling vanaf ongeveer 35 jaar
Emoties van anderen herkennenTussen ongeveer 40 en 60 jaar
Woordenschat (gekristalliseerde intelligentie)Laat: eind zestig of begin zeventig

De les is dat snel en flexibel nadenken over nieuwe puzzels (fluïde intelligentie) eerder piekt dan opgebouwde kennis en taalvaardigheid (gekristalliseerde intelligentie). Een IQ-test die beide onderdelen meeweegt, kan daardoor voor dezelfde persoon op verschillende leeftijden een iets ander profiel laten zien, terwijl de totaalscore ten opzichte van leeftijdsgenoten redelijk stabiel kan blijven.

Let op wat dit onderzoek niet zegt: het is een online steekproef van mensen die zelf aan de tests meededen, geen representatieve afspiegeling van de bevolking, en de exacte leeftijden hangen af van de gebruikte taken. Lees de tabel dus als een richting, niet als een norm voor jou persoonlijk. Heel veel mensen blijven ook op hogere leeftijd goed functioneren en leren nog volop bij.

Klaar om je IQ te ontdekken?

Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.

Start de IQ-test

IQ per leeftijd en geslacht: wat is bekend?

Op groepsniveau is het gemiddelde IQ van mannen en vrouwen vrijwel gelijk, en dat geldt op elke leeftijd waarvoor normgroepen bestaan. Testmakers streven er bij de standaardisatie juist naar dat het gemiddelde in de normgroep op 100 uitkomt, en zowel mannen als vrouwen zitten in die groep. Het zoekwoord "gemiddeld IQ per leeftijd en geslacht" levert daarom meestal hetzelfde antwoord: 100, met 15 als spreiding.

Wat in de literatuur wel wordt besproken is niet het gemiddelde, maar de spreiding rond het gemiddelde, de zogeheten greater male variability hypothesis. Daar zijn de uitkomsten per onderzoek en per land verschillend, dus we noemen geen precieze cijfers. Voor jouw situatie geldt: een verschil tussen de gemiddelden van twee geslachten zegt niets over jou als individu. Binnen elke groep zit een grote bandbreedte aan scores, en de overlap tussen groepen is enorm.

Eén praktische tip bij het vergelijken van scores: kijk altijd welke standaarddeviatie de test gebruikt. Bij een test met een andere SD dan 15 betekent dezelfde relatieve positie een ander getal, zodat een score van 115 niet automatisch overal "een standaarddeviatie boven gemiddeld" betekent.

Verandert het gemiddelde door de generaties heen?

Ja, en dat is iets anders dan veroudering. Het Flynn-effect beschrijft dat ruwe scores op een oude test van generatie op generatie stegen. Volgens de Nederlandse Wikipedia gaat het om ongeveer 3 tot 5 punten per decennium als een test niet opnieuw wordt genormeerd. Het effect is onder meer in België en Nederland waargenomen. Juist daarom worden tests regelmatig opnieuw genormeerd, zodat het gemiddelde weer op 100 uitkomt.

In sommige landen lijkt die stijging gestopt of omgedraaid, het zogeheten omgekeerde Flynn-effect. Zo noemt de bron gegevens van ongeveer 500.000 jonge Deense mannen, getest tussen 1959 en 2004, waarvan de scores in de late jaren negentig piekten en daarna terugzakten naar het niveau van eind jaren tachtig. Voor jouw eigen leeftijdsvergelijking is dit relevant: een oude test kan je een te hoge score geven, omdat je met een verouderde norm wordt vergeleken. Controleer daarom bij een testresultaat altijd in welk jaar de norm is vastgesteld.

IQ-score betekenis: wat je testresultaat echt zegt
Related
IQ-score betekenis: wat je testresultaat echt zegt
Een IQ-score van 100 is het gemiddelde; 68% van de mensen scoort tussen 85 en 115. Uitleg over percentielen, classificatietabel en wat een hoge of lage score betekent.

Hoe lees je een score voor een kind, een volwassene of een oudere?

Vergelijk de uitslag alleen met de normgroep van de eigen leeftijd, en kijk naar de bandbreedte in plaats van naar één getal. Een kind van tien met een IQ van 110 scoort ongeveer 10 punten boven het gemiddelde van tienjarigen. Een volwassene van zestig met 110 scoort 10 punten boven het gemiddelde van mensen van dezelfde leeftijd. Zet je die twee uitslagen naast elkaar, dan staan ze allebei even ver boven hun eigen groep, maar ze gaan over verschillende vaardigheden en verschillende normen.

Gebruik als vuistregel de bekende verdeling: ongeveer twee derde van de mensen scoort tussen 85 en 115, en de helft scoort onder 100. Alles daarbuiten is minder gebruikelijk, maar niet abnormaal. Voor een uitleg van wat hoog en laag betekenen, zie het artikel over een hoge of lage IQ-score.

Wat is een hoog of laag IQ?
Related
Wat is een hoog of laag IQ?
Een hoog IQ begint doorgaans bij 120, een laag IQ ligt onder 80; de grens voor hoogbegaafdheid is 130. Uitleg met classificatietabel en wat de scores in de praktijk betekenen.

Een online test is nooit een officiële diagnose of een vervanging van een gestandaardiseerde afname door een psycholoog. Op iq-test-official.site kun je een test met 30 vragen doen die vier redeneergebieden omvat. Dat geeft een indicatie van hoe je presteert, niet een officieel vastgesteld IQ voor je leeftijdsgroep. Heb je serieuze vragen over leren, geheugen of ontwikkeling, ga dan naar een huisarts of psycholoog in plaats van te vertrouwen op een online score.

Veelgestelde vragen

Q: Wat is het gemiddelde IQ per leeftijd?

A: Op elke leeftijd 100, met een standaarddeviatie van 15. Een IQ-test vergelijkt je met een normgroep van je eigen leeftijd en zet het gemiddelde van die groep vast op 100. Daardoor bestaat er geen lijst waarin het gemiddelde IQ van twintigers hoger of lager is dan dat van zestigers.

Q: Daalt je IQ met de leeftijd?

A: Je IQ ten opzichte van leeftijdsgenoten hoeft niet te dalen, maar sommige vaardigheden veranderen wel. Onderzoek uit 2015 met bijna 50.000 deelnemers liet zien dat verwerkingssnelheid rond 18 tot 19 jaar piekt en kortetermijngeheugen tot ongeveer 25 jaar toeneemt, terwijl woordenschat pas eind zestig of begin zeventig zijn hoogtepunt bereikt. Het beeld verschilt per vaardigheid en per persoon.

Q: Is er een verschil in gemiddeld IQ tussen mannen en vrouwen per leeftijd?

A: Op groepsniveau niet in het gemiddelde: dat ligt voor beide op 100. Besproken wordt vooral de spreiding van scores, en die uitkomsten verschillen per onderzoek. Een groepsverschil zegt bovendien niets over een individu.

Q: Waarom zie ik online tabellen met verschillende gemiddelde IQ-scores per leeftijd?

A: Dat zijn meestal gemiddelden van een bepaalde testgroep of van een bepaalde test zonder leeftijdsnorm. Een online steekproef is geen representatieve afspiegeling van de bevolking. Gebruik zulke cijfers als context en kijk naar de bron, het jaar en de gebruikte norm.

Q: Wat betekent het Flynn-effect voor mijn score?

A: Een test met een verouderde norm kan je score te hoog laten uitvallen. Ruwe scores stegen decennialang met ongeveer 3 tot 5 punten per decennium als de norm niet werd vernieuwd. Controleer daarom in welk jaar de norm van jouw test is vastgesteld.


References

Klaar om je IQ te ontdekken?

Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.

Start de IQ-test