Knowledge•

Wechsler Block Design: de blokpatronen-subtest van WAIS en WISC

Wechsler Block Design: de blokpatronen-subtest van WAIS en WISC
#wechsler block design#block design test wais#wechsler blocks#wais test blocks#intelligentietest blokjes

Wechsler Block Design, in het Nederlands Blokpatronen, is een subtest van de WAIS en de WISC waarbij je met rood-witte blokjes een getoond voorbeeldpatroon nabouwt, tegen de klok. De opdracht meet vooral visueel-ruimtelijke verwerking, probleemoplossen en het handmatig opbouwen van een figuur uit losse delen.

Misschien zocht je op "wais test blocks", "wechsler blocks" of "intelligentietest blokjes" omdat je ergens hebt gelezen dat een psycholoog je blokjes laat leggen, of omdat je kind aan de beurt is voor een onderzoek en je wilt weten wat er gebeurt. Hieronder lees je hoe de opdracht in elkaar zit, wat er gescoord wordt, hoe de WAIS- en WISC-versie verschillen en wat je er wel en niet uit kunt afleiden.

Wat is de WAIS (Wechsler Adult Intelligence Scale)?
Related
Wat is de WAIS (Wechsler Adult Intelligence Scale)?
De WAIS is de Wechsler Adult Intelligence Scale, dé klinische IQ-test voor volwassenen (16+). De huidige versie is de WAIS-IV, afgenomen door een psycholoog in 60-90 minuten.

Wat is de Block Design-subtest van Wechsler?

Block Design is een van de bekendste onderdelen van de Wechsler-tests. Bij de opdracht krijgt de kandidaat een aantal blokjes met rode en witte vlakken en een voorbeeld, afgebeeld of als model. Het doel is de blokjes zo naast elkaar te leggen dat het bovenaanzicht precies op het voorbeeld lijkt. Dat klinkt als een kinderspel, maar je moet het patroon in gedachten opdelen in vakjes, bedenken welke zijde van welk blokje bovenop moet liggen en tussentijds je eigen constructie controleren.

De oorsprong ligt niet bij Wechsler zelf. De Amerikaanse onderzoeker Samuel Calmin Kohs ontwikkelde in 1920 aan Stanford University de oorspronkelijke Kohs-blokkentest. David Wechsler nam een bewerking daarvan op in de Wechsler-Bellevue, de voorloper van de WAIS. In een latere herziening van de Kohs-test werd ook de tijd per opdracht meegeteld, en Wechsler volgde dat: zowel nauwkeurigheid als snelheid telt mee.

In de praktijk heet de subtest in Nederlandstalige handleidingen en verslagen meestal Blokpatronen. In rapporten van psychologen staat vaak gewoon de Engelse term Block Design, of de afkorting BD. Zoek je dus naar de uitslag in een verslag, dan kan het onderdeel onder beide namen staan.

Hoe werkt de opdracht en wat wordt gescoord?

De opdracht verloopt in grote lijnen als volgt, al kan de exacte afname per editie en per handleiding verschillen:

  1. De psycholoog laat het voorbeeldpatroon zien en legt de taak uit.
  2. De kandidaat bouwt het patroon na met de blokjes.
  3. De tijd loopt mee; de psycholoog noteert of het patroon klopt en hoe snel het lukte.
  4. De patronen worden moeilijker naarmate de test vordert.

Bij de moeilijkere patronen kan snelheid extra punten opleveren. Voor de WAIS-IV is dat zo beschreven: de taak is getimed en sommige van de lastigere puzzels geven bonuspunten voor snelheid. Ook in de WISC-V speelt tijd een rol. Het precieze aantal blokjes, patronen en tijdslimieten laten we hier bewust weg. Die staan in de beschermde handleiding en zijn niet vrij beschikbaar. Zo blijft de test bruikbaar voor wie hem echt moet doen.

Wat wordt bekekenWaarom dat telt
Klopt het patroon?Laat zien of de ruimtelijke analyse goed was
Hoe snel lukte het?Snelheid kan bij moeilijkere patronen extra opleveren
Hoe pakt iemand het aan?De psycholoog let op strategie, zoals eerst een hoek, of probeer-en-corrigeer

De aanpak telt niet mee in de score zelf, maar een goede psycholoog kijkt wel mee. Iemand die heel voorzichtig is, of snel angstig wordt van een tikkende klok, kan lager scoren dan de ruimtelijke vaardigheid eigenlijk zou voorspellen. Een score is dus ook een momentopname.

Block Design in de WAIS-IV en in de WISC-V

De subtest komt voor in zowel de volwassenenversie als de kinderversie, maar de plek in het geheel verschilt. In de WAIS-IV is Blokpatronen een van de tien kernsubtests en hoort die bij de Perceptual Reasoning Index (PRI), de index voor perceptueel redeneren. De WAIS-IV is bedoeld voor mensen van 16 tot 90 jaar. In de WISC-V is Block Design een van de twee subtests van de Visual Spatial Index (VSI), de index voor visueel-ruimtelijke verwerking, en telt mee voor het totaal-IQ (Full Scale IQ). De WISC als geheel is bedoeld voor kinderen van 6 tot 16 jaar.

WAIS-IVWISC-V
Doelgroep16 tot 90 jaar6 tot 16 jaar
IndexPerceptual Reasoning (PRI)Visual Spatial (VSI)
Soort subtestKernsubtestPrimaire subtest
TijdsdrukJa, met bonus bij lastige itemsJa, tijd telt mee

Wil je weten hoe de overige subtests in elkaar zitten en welk domein ze meten, dan staat dat in het overzicht hieronder.

WAIS en WISC subtests: welke domeinen ze meten
Related
WAIS en WISC subtests: welke domeinen ze meten
WAIS en WISC bestaan uit subtests die samen vier tot vijf domeinen vormen: verbaal begrip (VCI), visueel-ruimtelijk, werkgeheugen, verwerkingssnelheid en (bij WISC-V) fluïde redeneren.

Klaar om je IQ te ontdekken?

Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.

Start de IQ-test

Wat meet Block Design wel en niet?

Blokpatronen wordt gezien als een van de betere maten voor ruimtelijk inzicht. De taak doet een beroep op het ruimtelijk voorstellingsvermogen, het opdelen van een geheel in delen en de coördinatie van oog en hand. Wie goed presteert, laat doorgaans een goed werkende visueel-ruimtelijke verwerking zien. Omgekeerd kan een lage score meerdere oorzaken hebben: een echte zwakte in ruimtelijk redeneren, motorische moeilijkheden, tijdsdruk, aandachtsproblemen of simpelweg een slechte dag.

Daarom is één subtest nooit genoeg om iets over iemands intelligentie of over een aandoening te zeggen. In onderzoek wordt Block Design weleens besproken in verband met hersenletsel of neurologische aandoeningen, maar een psycholoog bekijkt de uitslag altijd naast de andere subtests, het gedrag tijdens het onderzoek en de achtergrond van de cliënt. Een afwijkende subtestscore is geen diagnose. Het is een aanwijzing die verder onderzoek kan richten.

Voor kinderen geldt hetzelfde. Een kind dat de blokjes slecht maakt, hoeft geen probleem met leren te hebben, en een kind dat uitblinkt, is niet automatisch hoogbegaafd. Een goed beeld krijg je pas als je het hele profiel van indexen bekijkt.

Kun je de Wechsler-blokjes thuis of online oefenen?

De echte Wechsler Block Design is beschermd testmateriaal. De blokjes, voorbeelden en normtabellen zijn voorbehouden aan bevoegde psychologen, en de score van een echte afname is alleen geldig als die onder gestandaardiseerde omstandigheden is gedaan. Een online variant met blokjes of een app met kubuspuzzels kan leuk zijn, maar levert geen WAIS- of WISC-score op. Wat je daar haalt, is niet te vergelijken met een klinische uitslag.

Een speelse manier om hetzelfde soort denken te trainen, zonder dat het iets over je score zegt, is gewoon puzzelen: tangrams, legpuzzels, bouwen met blokken of figuurpuzzels. Dat is vrijblijvend en kan je ruimtelijk inzicht prikkelen, maar het is geen voorbereiding op een officiële test en het is ook niet nodig. Psychologen raden voorbereiding op een intelligentietest doorgaans af, omdat oefenen met het materiaal de uitslag minder betrouwbaar maakt.

Wil je zelf een eerste indruk van je logisch-abstracte redeneren, dan kun je op iq-test-official.site een online IQ-test van 30 vragen doen. Die test is gratis om te doen; het uitgebreide resultatenrapport is betaald. Het is geen Wechsler-test en geen klinische afname, maar een laagdrempelige indicatie zonder wachtlijst.

Wil je de uitslag van een online test begrijpen, dan helpt het om te weten wat een IQ-score precies betekent.

IQ-score betekenis: wat je testresultaat echt zegt
Related
IQ-score betekenis: wat je testresultaat echt zegt
Een IQ-score van 100 is het gemiddelde; 68% van de mensen scoort tussen 85 en 115. Uitleg over percentielen, classificatietabel en wat een hoge of lage score betekent.

Veelgestelde vragen

Q: Wat is Block Design in de WAIS en WISC?

A: Block Design (Blokpatronen) is een getimede subtest waarbij je met rood-witte blokjes een voorbeeldpatroon nabouwt. Hij meet visueel-ruimtelijke verwerking, probleemoplossen en visueel-motorische constructie, en zit in zowel de WAIS-IV als de WISC-V.

Q: Wie bedacht de blokkentest?

A: De oorspronkelijke blokkentest is in 1920 ontwikkeld door Samuel Calmin Kohs aan Stanford University. David Wechsler nam een bewerking ervan op in de Wechsler-Bellevue, de voorloper van de WAIS, en hield zowel nauwkeurigheid als snelheid in de score.

Q: Telt snelheid mee bij Block Design?

A: Ja, de opdracht is getimed en bij de lastigere puzzels kan snel werken extra punten opleveren. Of een patroon goed is, blijft de basis; tempo komt daar bij de moeilijkere items bovenop.

Q: Kan ik de Wechsler-blokjes online doen?

A: Nee, de echte subtest wordt afgenomen door een psycholoog met beschermd materiaal en een online variant geeft geen WAIS- of WISC-score. Voor een vrijblijvende indicatie van je redeneervermogen kun je een algemene online IQ-test doen, maar die vervangt nooit een klinische afname.

Q: Zegt een lage score op Block Design iets over mijn IQ of een stoornis?

A: Op zichzelf niet; één subtest is een onderdeel van een groter profiel. Een lage score kan komen door ruimtelijke zwakte, motoriek, tijdsdruk of een slechte dag. Een psycholoog weegt de uitslag altijd mee met de andere subtests en het gedrag tijdens het onderzoek.


Referenties

Klaar om je IQ te ontdekken?

Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.

Start de IQ-test