Guide•

Werkgeheugen oefenen: wat werkt echt bij volwassenen?

Werkgeheugen oefenen: wat werkt echt bij volwassenen?
#werkgeheugen oefenen#werkgeheugen verbeteren#werkgeheugen trainen volwassenen#werkgeheugen spelletjes#werkgeheugen optimaliseren

Je zet de boodschappenlijst in gedachten op een rij, een collega noemt drie dingen tegelijk, en een minuut later is de helft weg. Dan ligt het voor de hand om werkgeheugen te oefenen. Het eerlijke antwoord is tweeledig: met oefening word je beter in de taak die je oefent, maar die winst schuift niet vanzelf door naar al je andere denkwerk. Wat wél helpt zijn slimme werkwijzen die je werkgeheugen minder zwaar belasten.

In dit artikel lees je wat onderzoek zegt over werkgeheugen trainen als volwassene, hoe je werkgeheugenspelletjes realistisch inzet en welke gewoonten en trucs je dagelijks kunt gebruiken om je werkgeheugen te ondersteunen. Het is een praktische gids, geen medisch advies.

Werkgeheugen: wat is dat en definitie
Related
Werkgeheugen: wat is dat en definitie
Werkgeheugen is het vermogen om informatie kort vast te houden en actief te bewerken tijdens denken. Betekenis, definitie, functie en de relatie met IQ, ADHD en ouder worden.

Kun je je werkgeheugen verbeteren door te trainen?

Ja, maar vooral op de taken die je zelf traint. In een bekende meta-analyse uit 2013 van Monica Melby-Lervåg en Charles Hulme, gepubliceerd in Developmental Psychology, gaven trainingsprogramma's betrouwbare korte-termijnwinst op werkgeheugentaken. De auteurs vonden echter geen overtuigend bewijs dat die training doorwerkt naar andere vaardigheden, zoals redeneren, aandacht of rekenen. De winst op verbale taken bleek bij een latere meting bovendien niet te blijven hangen.

Een tweede overzicht, uit 2017 van Anna Soveri en collega's in Psychonomic Bulletin & Review, richtte zich op training met de n-back-taak bij gezonde volwassenen. De conclusie: een groot deel van de winst na n-back-training is taakspecifiek. Je wordt dus vooral beter in n-back, niet automatisch in alles wat werkgeheugen vraagt.

Wat je oefentWat er realistisch verbetertWat je niet mag verwachten
Een werkgeheugentaak, zoals n-back of cijferreeksenJe prestatie op die taak en op sterk verwante takenEen hoger IQ of betere prestaties in al je dagelijkse taken
Een geheugenspel in een appSnelheid en routine in dat spelEen bewezen effect op je werk of studie
Een vaste werkwijze, zoals aantekeningen makenMinder dingen die je tegelijk moet onthoudenEen groter biologisch werkgeheugen

Dat is geen reden om te stoppen met oefenen. Het is wel een reden om je verwachtingen bij te stellen en te kiezen voor oefening die iets oplevert dat je merkt. Wie bijvoorbeeld vaak cijferreeksen moet onthouden voor het werk, heeft baat bij het oefenen van precies die taak.

Werkgeheugen spelletjes: wat kun je ervan verwachten?

Werkgeheugenspelletjes zijn prima als oefening en ontspanning, maar geen bewezen route naar een beter werkgeheugen in het algemeen. Veel apps en online spelletjes gebruiken varianten van dezelfde principes als de onderzoekstaken: je onthoudt een reeks, een positie of een patroon en geeft die terug, soms in omgekeerde volgorde of na een tussentaak.

Zo kies je een spel dat nuttig is:

  1. Kies een taak waarbij je informatie moet vasthouden én bewerken, bijvoorbeeld een reeks achterstevoren herhalen of n-back. Een spel waarbij je alleen kaartjes omdraait, doet vooral een beroep op het visuele geheugen.
  2. Maak het geleidelijk moeilijker. Een taak die altijd makkelijk blijft, oefent weinig.
  3. Houd de sessies kort en regelmatig. Een kwartier geconcentreerd werken is beter dan een uur half afgeleid.
  4. Noteer na een paar weken of je in het echte leven iets merkt. Zo niet, dan is het vooral een spel, en dat is ook prima.

Let op bij beloftes als "verhoog je IQ in twee weken". De onderzoeken hierboven geven daar geen steun voor. Een spelletje blijft een spelletje; het kan een leuke manier zijn om je concentratie te oefenen, maar het vervangt geen bredere aanpak.

Klaar om je IQ te ontdekken?

Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.

Start de IQ-test

Werkgeheugen ondersteunen en optimaliseren in het dagelijks leven

Het slimst is vaak niet je werkgeheugen opvoeren, maar het minder belasten. Het werkgeheugen is beperkt: Nelson Cowan beschreef in 2001 in Behavioral and Brain Sciences een capaciteit van gemiddeld ongeveer vier eenheden, zogenoemde chunks. Alles wat je buiten je hoofd of in grotere eenheden kunt opslaan, geeft ruimte vrij.

Praktische manieren om je werkgeheugen te ondersteunen:

  • Schrijf het op. Een to-do-lijst, een notitie op je telefoon of een korte checklist neemt de last van je werkgeheugen over. Dat geldt zeker bij taken met meerdere stappen.
  • Maak er chunks van. Een telefoonnummer onthoud je makkelijker in groepjes dan als tien losse cijfers. Hetzelfde geldt voor een boodschappenlijst: groepeer per afdeling.
  • Doe één ding tegelijk. Wisselen tussen taken en meldingen trekt aandacht weg van wat je vasthoudt. Zet meldingen uit tijdens denkwerk.
  • Herhaal hardop of in je hoofd. Een instructie even herhalen helpt om hem vast te houden tot je eraan begint.
  • Zorg voor basisrust. Slaaptekort en aanhoudende stress maken concentratie en het vasthouden van informatie merkbaar moeilijker. Dat is een tijdelijk effect dat vaak afneemt als de oorzaak wegvalt.

Zo optimaliseer je je werkgeheugen zonder dat het je extra werk oplevert: je verkleint de vraag in plaats van de capaciteit te vergroten.

Werkgeheugen en IQ: waarom trainen geen IQ-winst geeft

Werkgeheugen en IQ hangen samen, maar zijn niet hetzelfde. In gestandaardiseerde tests zoals de WAIS en de WISC is werkgeheugen één van de gemeten onderdelen naast onder meer verbaal begrip en verwerkingssnelheid. Een hoge score op één onderdeel maakt de rest niet automatisch hoog.

Daarom is het onverstandig om werkgeheugentraining te zien als snelle weg naar een hogere IQ-score. Het overzicht uit 2013 vond geen overtuigend bewijs voor winst op redeneervaardigheden, en ook de n-back-analyse uit 2017 toonde voor algemene redeneertaken hooguit zeer kleine effecten. Wil je weten hoe jij redeneert, doe dan liever een volledige test dan een enkele geheugenoefening. Op iq-test-official.site vind je een korte IQ-test die meerdere redeneergebieden meet. Dat geeft een indicatie, geen officieel of klinisch onderzoek.

Kun je je IQ verhogen?
Related
Kun je je IQ verhogen?
Je kunt je IQ-score met training en oefening met enkele punten verhogen, maar een blijvende verhoging van je onderliggende intelligentiequotiënt (IQ) is wetenschappelijk niet aangetoond.

Meer over wat onder denkvermogen valt, lees je in het artikel over cognitieve vaardigheden.

Cognitieve vaardigheden: betekenis en definitie
Related
Cognitieve vaardigheden: betekenis en definitie
Cognitieve vaardigheden zijn de mentale vermogens waarmee je informatie opneemt, verwerkt en gebruikt: waarnemen, geheugen, taal, redeneren en aandacht.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Af en toe iets vergeten is normaal, zeker bij vermoeidheid of drukte. Merk je dat het onthouden van dingen langere tijd duidelijk slechter gaat dan voorheen, of zit het je in het dagelijks leven of werk behoorlijk in de weg? Bespreek het dan met je huisarts. Die kan met je kijken naar mogelijke oorzaken, zoals slaap, stress of andere factoren. Een online oefening of artikel kan geen diagnose stellen en hoort dat ook niet te doen.


Veelgestelde vragen

Q: Kun je werkgeheugen oefenen als volwassene?

A: Ja, je kunt er beter in worden op de taken die je oefent. Onderzoek laat zien dat de winst vooral taakspecifiek is. Oefen dus met taken die lijken op wat je in het echte leven nodig hebt, en verwacht geen automatische winst op andere gebieden.

Q: Helpen werkgeheugen spelletjes echt?

A: Ze kunnen je routine in het spel verbeteren, maar een breed effect is niet aangetoond. Gebruik ze gerust als oefening of ontspanning, en beoordeel na een paar weken of je in het dagelijks leven verschil merkt.

Q: Wat kan ik doen om mijn werkgeheugen te ondersteunen?

A: Neem er last van af. Schrijf dingen op, maak chunks, doe één ding tegelijk en zorg voor voldoende rust. Zo hoef je minder tegelijk vast te houden, wat in de praktijk vaak meer oplevert dan een extra trainingsapp.

Q: Hoeveel kan het werkgeheugen vasthouden?

A: Gemiddeld ongeveer vier eenheden, volgens Cowan. Door informatie te groeperen in betekenisvolle chunks kun je effectief meer onthouden zonder dat de onderliggende capaciteit verandert.

Q: Gaat mijn IQ omhoog als ik mijn werkgeheugen train?

A: Daar is geen overtuigend bewijs voor. Overzichtsstudies vonden geen betrouwbare doorwerking van werkgeheugentraining naar redeneervaardigheden.


Referenties

Klaar om je IQ te ontdekken?

Doe onze wetenschappelijk ontworpen test en krijg je score in slechts enkele minuten.

Start de IQ-test